Was Warhol een auteursrechtschender?


warhol-monroe.pngEen lezer vroeg me:

Mijn vraag is hoe het zit met auteurs- en portretrecht wanneer je een willekeurige foto van internet downloadt en die bewerkt. Het lijkt me dat je daar toestemming voor nodig hebt, maar als ik dan denk aan Andy Warhol en zijn bewerkingen van Marilyn Monroe of John Lennon dan lijkt het dus soms wel te mogen?

Als je voor je eigen oefening, studie of gebruik een afbeelding van internet haalt en bewerkt, dan is dat legaal. Die bewerking valt onder het recht op thuiskopiëren. Zolang je de bewerking maar voor jezelf houdt (of hooguit deelt met een hele kleine groep familie of vrienden) dan is er niets aan de hand.

Ga je de bewerking publiceren, dan zul je toestemming nodig hebben. Ook als je bewerking een heel creatieve is, zoals de hiernaast getoonde Warhol-tekening (bron). Deze tekening is gebaseerd op een foto, en Warhol kon dit alleen maar legaal doen met toestemming van de fotograaf. Ik weet niet of hij die had, en vroeger was dit natuurlijk allemaal iets makkelijker. Vandaag de dag zou Campbell eerder een claim wegens merkinbreuk indienen dan zeggen “leuk, creatief gedaan“!

In 2009 was er enige ophef over de iconische Obama-poster die gebaseerd bleek op een foto van AP-fotograaf Mannie Garcia. Dat is eigenlijk precies hetzelfde verhaal: op de bronfoto zit auteursrecht, maar het resultaat is op zichzelf zeer creatief en transformerend ten opzichte van het origineel. Dat mag dus niet.

Er zijn diverse plannen om enige vorm van “transformerend gebruik” in de wet te zetten, zodat zeer creatieve bewerkingen als deze legaal kunnen worden gemaakt en verspreid. De vraag is dan natuurlijk weer wel: wat is “transformerend” en hoe ver moet je gaan? Is een simpel filtertje genoeg, of moet je echt Kunst met een K maken? Genoeg voer voor advocaten dus.

Arnoud


Kent u onze boekenserie Deskundig en praktisch juridisch advies al? Webwinkels, hosting, software, security en meer!

Comments are closed.